THOMAS EDISON

Insanlik tarihinin en büyük mucitlerinden biri olan Thomas Edison, 11 Subat 1847?de Amerika?nin Ohio eyaletinde dünyaya geldi. Alman ? Ingiliz asilli ve Hollanda göçmeni, koltukçu bir babanin ve Iskoç asilli eski bir Ögretmen olan annenin son ve yedinci çocuklariydi. Babasi?nin Milano?da isi bozulunca yedi yasinda Michigan'daki Mich Port Huron?a göç etmek zorunda kalmislardi. Edison burada orta halli bir ailenin çocugu olarak büyümege basladi ve ilkögrenimine burada basladi.

Fakat basladiktan yaklasik üç ay sonra algilamasinin yavasligi nedeniyle okuldan uzaklastirildi. Bundan sonraki üç yil boyunca özel bir ögretmen tarafindan egitildi. Son derece merakli ve yaratici kisilige sahip bir çocuk olan Edison, 10 yasina geldiginde kendisini fizik ve kimya kitaplarina verdi.

Oniki yasina geldiginde ailesine yardim etmek için Port Huron ile Detroit arasinda çalisan trende gazete satmaya baslayan Edison, evlerindeki laboratuvarini trenin yük vagonuna tasiyarak, çalismalarini burada sürdürdü. Bu dönemde Edison; Michael Faraday?in ?Experimental Research in Electricity? adli yapitini okudu ve derinden etkilendi.

Bunun üzerine bir yandan Faraday'in deneylerini tekrarladi bir yandan da kendi deneylerine agirlik vererek daha düzenli çalismaya ve notlar tutmaya basladi.

Onbes yasina gelince kendi kazandigi tüm parayi bir baski makinesine yatirdi ve Weekly Herald adli bir gazete çikardi. Bu gazetenin yazilarini kendisi trende yaziyor ve evde basiyordu. Ancak bir gün hareket halindeki bir furgona atlarken bir tren memuru tarafindan yakalandi. Memur kulagini o kadar çekti ki günlerce kulak agrisindan kivranmak zorunda kaldi. Ancak bu olay sonradan daha da ilerleyen sagirliginin baslangici oldu.

Edison onalti yasindayken telgrafçiligi ögrendi ve ve dört yil boyunca Middle West?te telgraf memuru olarak dolasti. Bir Mucit olma istegi onda bu yillarda basladi.

1868'de kendine atölye kurdu ve ayni yil gelistirdigi elektrikli bir oy kayit makinasinin patentini aldi. Aygit oldukça ilgi topladi ama kimse tarafindan satin alinmadi. Tüm parasini yitiren Edison, Boston'dan ayrilarak New York'a yerlesti. Edison'un sansi altin borsasinin düzenlenmesinde kullanilan telgrafin bozulmasi üzerine döndü.

Borsa yetkililerinin istemi üzerine aygiti ustaca tamir eden Edison, Western Union Telegraph Company'den gelistirilmekte olan telgrafli kayit aygitlari üzerinde yetkinlestirme çalismasi yapma önerisi aldi. Bunun üzerine bir arkadasi ile birlikte Edison Universal Stock Printer mühendislik sirketini kurdu. Ve sattigi patentlerle kisa sürede önemli bir servet edindi.

Bu parayla New Jersey'deki Newark'ta bir imalathane kurarak telgraf ve telem aygitlari üretmeye basladi. Bir süre sonra imalathanesini kapatarak New Jersey'deki Menlo Park'ta bir arastirma laboratuvari kurdu ve tüm zamanini yeni buluslar yapmaya yönelik çalismalara ayirdi. Edison?un patentini aldigi 1300?den fazla icadi vardir.

http://www.sandiegohistory.org/curatorial/music/images/edison.jpg

Edison, 1876'da Graham Bell'in gelistirdigi konusan telgraf üzerinde çalismaya basladi. Aygita karbondan bir iletici ekleyerek telefonu yetkinlestirdi. Ses dalgalarinin dinamigi üzerine yaptigi bu çalismalardan yararlanarak 1877'de sesi kaydedip yineleyebilen gramafonu gelistirdi. Genis yanki uyandiran bu bulusu ününün uluslararasi düzeyde yayilmasina neden oldu.

1878'de William Wallace'in yaptigi 500 mum güçündeki ark lambasindan etkilenen Edison, bundan daha güvenli olan ve daha ucuz bir yöntemle çalisan yeni bir elektrik lambasini gelistirme çalismasina giristi. Bu amaçla açtigi bir kampanyanin yardimiyla önde gelen isadamlarinin parasal destegini sagladi ve Edison Electric Light Company'yi kurdu.

Oksijenle yanan elektrik arki yerine havasi bosaltilmis bir ortamda (vakum) isik yayan ve düsük akimla çalisan bir ampul yapmayi tasarliyordu. Bu amaçla 13 ay boyunca flaman olarak kullanabilecegi bir metal tel yapmaya ugrasti. Sonunda 21 Ekim 1879'da özel yüksek voltajli elektrik üreteçlerinden elde ettigi akimla çalisan karbon flamanli elektrik ampulünü halka tanitti. Üç yil sonra New York sokaklari bu lambalarla aydinlanacakti.

1879?da Edison bir elektrik ampulü icat etti. Kömürlestirilmis iplikten Flamanlarla deneyler yaptiktan sonra karbonlastirilmis kagit flamanda karar kildi. 1880?de evde güvenle kullanilabilecek ampuller üreterek tanesini 2,5 dolara satmaya basladi. Ancak 1878 yilinda bir Ingiliz bilim adami olan Joseoh Swan da bir elektrik ampulü icat etmistir. Ampul camdi ve içinde kömürlestirilmis bir flaman bulunuyordu. Swan, ampulün içindeki havayi boslatti çünkü havasiz ortamda flaman yanip tükenmiyordu. Iste son olarak da bu iki adam güçlerini birlestirmeye karar vererek Edison ve Swan Elektrikli Aydinlatma Sirketi?ni kurdular.

Iki kez evlenerek alti çocuk sahibi olan Edison yasaminin sonuna kadar yeni buluslar yapmaya devam etti. Geriye çigir açici buluslarini yani sira, gözlemleriyle dolu 3.400 not defteri birakti.

18 Kasim 1931?de, 84 yasindayken New Jersey de hayat veda etti.